Back

ⓘ Mathemateg bur. Y rhan honno o Fathemateg syn studiaeth o gysyniadau hollol haniaethol, heb ystyried sut iw cymhwyso nhw, yw mathemateg bur. Fei hadnabyddir fel ..




Mathemateg bur
                                     

ⓘ Mathemateg bur

Y rhan honno o Fathemateg syn studiaeth o gysyniadau hollol haniaethol, heb ystyried sut iw cymhwyso nhw, yw mathemateg bur. Fei hadnabyddir fel un o ddwy gangen o fewn mathemateg ers y 19g, pan sylweddolwyd ei bod yn wahanol i fathemateg gymhwysol a oedd yn datblygu i gyrraedd dibenion ymarferol yn ymwneud â hyd, arwynebedd a chyfaint mewn fforio, seryddiaeth, ffiseg a pheirianneg.

Cred eraill nad yw mathemateg bur o reidrwydd yn fathemateg gymhwysol: maen bosibl astudio endidau haniaethol mewn perthynas âu natur gynhenid heb boeni sut maen nhwn amlygu yn y byd go iawn. Er bod y safbwyntiau pur a chymhwysol yn safleoedd athronyddol gwahanol, yn ymarferol mae llawer o orgyffwrdd rhyngddynt.

Hyd y 19g, ni wahaniaethwyd rhyw lawer rhwng y gwahanol fathau o fathemateg, ond fe ddatblygodd mathemateg bur fel maes annibynnol yng ngwaith Karl Weierstrass ar ddadansoddi a Bertrand Russell yn yr 20g. Cyn y 19g gelwid y ddisgyblaeth hon yn "fathemateg rhagfynegiol" speculative mathematics.

I ddatblygu modelau cywir ar gyfer disgrifior byd go iawn, mae llawer o fathemategwyr cymwys yn tynnu ar offer a thechnegau syn aml yn cael eu hystyried yn fathemateg "bur". Ar y llaw arall, mae llawer o fathemategwyr pur yn tynnu ar ffenomenau naturiol a chymdeithasol fel ysbrydoliaeth ar gyfer eu hymchwil haniaethol.

                                     

1. Hanes

Roedd mathemategwyr hynafol Groeg ymhlith y cynharaf i wneud gwahaniaeth rhwng mathemateg pur a chymhwysol. Helpodd Plato i greur bwlch rhwng "rhifyddeg", a elwir bellach yn "theori rhif", a "logisteg", a elwir heddiw yn "rhifyddeg".

Ar ddechraur 20g, fe fabwysiadodd mathemategwyr y dull gwirebol Axiomatic method, dan ddylanwad David Hilbert 1862–1943 ac eraill. Edrychodd y damcaniaethau hyn yn fwyfwy rhesymol, wrth i waith Bertrand Russell ac Alfred North Whitehead osod llawer o fathemateg ar y sylfaen hwn.

                                     
  • Gellir rhannu mathemateg yn ddwy ran: mathemateg gymhwysol a mathemateg bur Mathemateg gymhwysol yw r weithred o addasu neu gymhwyso dulliau mathemategol
  • mathemateg yn fras, yn ddwy ran: mathemateg bur a mathemateg gymhwysol yn cynnwys mecaneg, ystadegaeth a thebygolrwydd Rhaid cofio fod mathemateg
  • Ymgeisydd y Gwyddorau mewn Ffiseg a Mathemateg Cyfadran Mecaneg a Mathemateg MSU Bioleg Cemeg Ffiseg Mathemateg bur Ystadegaeth Geometreg Rhestr o wyddonwyr
  • gynnwys: Doethor y Gwyddorau mewn Ffiseg a Mathemateg Sefydliad Mathemateg Steklov Bioleg Cemeg Ffiseg Mathemateg bur Ystadegaeth Geometreg Rhestr o wyddonwyr
  • Brifysgol y Wladwriaeth, Moscaw. Cyfadran Mecaneg a Mathemateg MSU Bioleg Cemeg Ffiseg Mathemateg bur Ystadegaeth Geometreg Rhestr o wyddonwyr o Gymru
  • Wladwriaeth, Moscaw a Cyfadran Mathemateg a Gwyddorau Naturiol. Cyfadran Mathemateg a Gwyddorau Naturiol Bioleg Cemeg Ffiseg Mathemateg bur Ystadegaeth Geometreg
  • mathemategydd a hanesydd mathemateg Ganed Kirsti Andersen ar 9 Rhagfyr 1941 yn Copenhagen. Prifysgol Aarhus Bioleg Cemeg Ffiseg Mathemateg bur Ystadegaeth Geometreg
  • hanesydd mathemateg Ganed Serafina Cuomo ar 21 Mai 1966. Enillodd sawl gradd academaidd gan gynnwys: Doethuriaeth. Bioleg Cemeg Ffiseg Mathemateg bur Ystadegaeth
  • gynnwys: Doethor y Gwyddorau mewn Ffiseg a Mathemateg Prifysgol y Wladwriaeth, Moscaw Bioleg Cemeg Ffiseg Mathemateg bur Ystadegaeth Geometreg Rhestr o wyddonwyr
  • strwythur, gofod, a newid. Fodd bynnag, ni ellir ystyried Mathemateg yn Wyddoniaeth bur gan fod y dull mathemategol yn gwbl wahanol i r dull gwyddonol