Back

ⓘ Mater - Mater, Stabat Mater Dolorosa, Alma mater, Prydain, rhyngseryddol, Ffiseg mater cyddwysedig, Cyflwr mater, gronynnol, Màs, Hylif, Hydrogen, Atom, Ïon ..




                                               

Mater

Unrhyw beth gyda màs syn llenwi gofod yw mater. Yn ôl y dosbarthiad clasurol, ceir tri chyflwr mater: solet, hylif a nwy. Ystyrir plasma yn gyflwr arbennig o fater, sydd ddim yn cael ei ddosbarthu gydar uchod fel rheol ond fel pedwerydd gyflwr mater. Pan maer tymheredd yn newid, gall cyflwr mater newid hefyd.

                                               

Stabat Mater Dolorosa

Olyniad gerddorol neu emyn syn rhan o litwrgi traddodiadol yr Eglwys Gatholig Rufeinig ar gyfer y Pasg ywr Stabat Mater Dolorosa, neur Stabat Mater. Mae ei awduraeth yn ansicr, ond cred rhai ysgolheigion mair bardd ac ysgolhaig Eidalaidd Jacopone da Todi, aelod o Urdd Sant Ffransis, oedd yr awdur. Maer Stabat Mater yn disgrifio dolur Mair Forwyn wrth droed y Groes. Cân iw llafarganu yn y dull canoloesol yn yr eglwys oedd y Stabat Mater yn wreiddiol, ond dros y canrifoedd mae sawl cyfansoddwr wedi ei haddasu, yn cynnwys Giovanni Pierluigi da Palestrina, Giovanni Battista Pergolesi, Schubert ...

                                               

Alma mater

Ymadrodd Lladin yw Alma mater am brifysgol neu goleg. Tarddiad y gair yw dau air Lladin: alma "llawn maeth/caredig" a mater "mam" hy "y fam a roddodd faeth". Maen perthyn yn agor ir term alumnus, sef myfyriwr graddiedig, neu yn llythrennol: "maethiad ifanc" neu "un a roddwyd iddo fwyd". Defnyddir yr ymadrodd Alma mater yn aml i gyfeirio at y coleg mae person wedi ei fynychu yn ystod ei oes. Fel arfer, cyfeirir at y coleg cyntaf, y radd gyntaf ir person ei derbyn. Dymar ystyr modern ir gair. Cyn yr 17eg ganrif, roedd yr ymadrodd yn cyfeirio at naill ai fel teitl anrhydeddus am dduwiesau mam ...

                                               

Mater Prydain

Enw ar gylch chwedloniaeth syn seiliedig ar lenyddiaeth Gymraeg, Llydaweg, a Chernyweg yr Oesoedd Canol, yn enwedig mewn cyd-destun barddoniaeth Hen Ffrangeg ac Eingl-Normaneg, yw Mater Prydain. Dyma enw cyfleus i ddisgrifior traddodiad llenyddol am y Brenin Arthur syn seiliedig ar hanes traddodiadol a mytholeg genedlaethol y Brythoniaid. I raddau helaeth mae Mater Prydain yn gyfystyr â Chylch Arthur, ond yn cynnwys ambell gwaith syn rhannu themâu a motiffau tebyg â chwedlau Arthur ond nid yr un cymeriadau nar un straeon. Bathwyd yr enw Matière de Bretagne gan Jean Bodel yn ei gerdd Hen Ff ...

                                               

Mater rhyngseryddol

Mater rhyngseryddol ywr deunydd, nwy Hydrogen a llwch yn bennaf, sydd iw cael yn y gofod rhwng sêr ein galaeth ni ac syn neilltuol o ddwys rhwng ei freichiau troellog. Fei ceir ar ffurf cymylau ionedig poeth, er enghraifft, rhanbarthau rhyngseryddol llai dwys ac oerach, neu gymylau dwys o hidrogen moleciwlar a moleciwlau eraill. Yn ogystal ceir cronynnau llwch yn y gofod ledled y galaeth. Credir fod y llwch a nwy hyn yn tarddu o hen sêr, gweddillion supernovae. Mae rhai or cymylau mater rhyngseryddol yn feithrinfeydd sêr newydd. Field, Goldsmith & Habing 1969 oedd y cyntaf i sgwennu papur ...

                                               

Ffiseg mater cyddwysedig

Cangen o ffiseg yw ffiseg mater cyddwysedig syn ymwneud â chasgliadau enfawr o ronynnau fel crisialau neu electronau mewn metelau. Yn fras, gellir ei rhannu mewn i ddau is-ddosbarth, sef mater cyddwysedig caled, syn ymdrin â systemau yn y cyflwr solet fel crisialau, a mater cyddwysedig meddal, syn ymdrin â ffiseg systemau megis proteinau a hylifau actif. Er mwyn disgrifior systemau yma, rhaid defnyddio dulliau o sawl maes gwahanol mewn ffiseg, e.e. thermodynameg a mecaneg ystadegol, mecaneg cwantwm a mecaneg maes cwantwm, a hydrodynameg. Un or syniadau mwyaf pwysig a dadleuol i ddod or mae ...

                                               

Cyflwr mater

Defnyddir y term cyflwr mater i ddisgrifior ffurfiau gwahanol y mae mater yn eu cymryd. Gwelir pedwar ffurf gyffredin mewn bywyd bob dydd, sef ffurfiau solet, hylifol, nwyol a phlasma. Y gwahaniaethau ym mhriodweddaur naill gyflwr ar llall a ddefnyddir fel arfer i ddiffinio cyflwr mater. Mae gan solidau gyfaint a ffurf sefydlog, gan fod y gronynnaun agos at ei gilydd mewn lleoliadau sefydlog. Mae gan hylifau gyfaint sefydlog, ond mae eu ffurfiaun newid, gan lenwir cynhwysydd syn dal yr hylif. Mae gronynnaur hylif yn gymharol agos at ei gilydd o hyd, ond yn gyson symud. Mae nwyon yn newid e ...

                                               

Mater gronynnol

Mae mater gronynnol yn gymysgedd cymhleth o solidau a hylifau, gan gynnwys carbon, cemegau organig cymhleth, sylffadau, nitradau, llwch mwynol, a dŵr yn yr aer. Mae’n amrywio mewn maint. Mae rhai gronynnau, fel llwch, huddygl, baw neu fwg yn ddigon mawr neu’n ddigon tywyll ni eu gweld gyda’n llygaid ein hunain. Ond y gronynnau mwyaf niweidiol yw’r gronynnau llai, sef PM10 a PM2.5. Mae PM10 yn cyfeirio at ronynnau sydd â diamedr sy’n llai na 10 micron – sef 10 miliynfed o fetr. Mae PM2.5 yn cyfeirio at ronynnau sydd â diamedr sy’n llai na 2.5 micron, ac enw’r rhain yw gronynnau mân. Mae’r g ...

                                               

Màs

Rhinwedd o wrthrych ffisegol yw màs, ac maen fesuriad o swm mater ac ynnir gwrthrych. Yn wahanol i bwysau, mae màs gwrthrych gorffwysol yn aros yn gyson mewn pob lleoliad. Maer cysyniad o fàs yn bwysig i fecaneg glasurol. Uned arferol màs ywr cilogram kg. Mae nifer o unedau ychwanegol mewn bodolaeth, yn cynnwys: grammaug, tunelli, pwysi, unedau màs atomig, ac unedau seryddol.

                                               

Hylif

Un or pedwar prif gyflwr mater yw hylif. Fel cyflwr mater maen gorwedd rhwng y cyflwr solid a nwy. Fel yn achos nwyon, mae hylifau yn cymryd ffurf y llestr syn eu cynnwys, ond gan na fedr eu crynhoi ni fedrant ehangu i lenwir llestr. Y ffurf fwyaf cyffredin ar hylifau ar y ddaear yw dŵr.

                                               

Hydrogen

Elfen gemegol gydar symbol H ar rhif atomig 1 yw hydrogen. Yr hen enw Cymraeg amdano oedd: ulai, awyr hylosg a gwyen. Hydrogen ywr elfen ysgafnaf a mwyaf cyffredin yn y tabl cyfnodol; mae 75% o fater baryonaidd wedii wneud ohono, ond dylid cofio, wrth gwrs, y ceir mater arall: mater tywyll. Ar dymheredd arferol y labordy, maen nwy di-liw, diarogl, anfetalaidd a fflamadwy iawn, ac fei ceir yn ffurf molecylau gydar fformiwla H 2. Yr isotop mwyaf cyffredin ohono, fodd bynnag, yw protiwm, sydd ag un proton a dim niwtron. Ar y Ddaear, mae iw gael fel arfer fel moleciwlau fel dŵr, cyfansoddion o ...

                                               

Atom

Mewn Cemeg a Ffiseg, atom ywr gronyn lleiaf mewn elfen gemegol syn dal ei briodweddau cemegol. Er yn y gorffenol y credwyd ei fod yn amhosib torri atom, o fewn Cemeg modern rydym yn gwybod fod atom wedi ei gyfansoddi o ronynnau isatomig: niwtronau, sydd â dim gwefr, a màs sydd tua 1836 gwaith yn fwy na electron. electronau, sydd â gwefr negatif, maint mor fach y maen anfesuradwy, a màs llawer yn llai nar ddau fath o ronyn isatomig arall. protonau, sydd â gwefr bositif, a màs sydd tua 1836 gwaith yn fwy na electron. Mae protonau a niwtronau yn dorradwy eu hunan hefyd, ond credir bod electro ...

                                               

Gwactod

Gofod sydd heb fater ynddo neu sydd â phwysedd mor isel nad ywr gronynnau sydd yn y gofod yn effeithio ar brosesau ynddo yw gwactod. Mae ffisegwyr yn aml yn trafod canlyniadau delfrydol i arbrofion sydd yn digwydd mewn "gwactod perffaith".

                                               

Ïon

Gweler hefyd Ion gwahaniaethu. Atom neu moleciwl sydd wedi colli neu ennill un neu ragor o electronau falens gan roi iddo gwefr trydanol positif neu negyddol yw ïon. Gelwir ïon â gwefr negyddol, sef un gyda fwy o electronau yn ei blisg na phrotonau yn ei niwclews, yn anïon ana: Groeg i fyny. Ar y llaw arall, gelwir ïon â gwefr positif, gyda llai o electronau na phrotonau, yn catïon kata: Groeg i lawr. Gelwir ïon o atom unigol yn ïon monatomig, ond os oes ganddo fwy nag un atom fei gelwir yn ïon polyatomig. Gelwir ïonau syn cynnwys ocsigen yn ocsianïonau. Mae casgliad o ïonau nwyol, neu nwy ...

                                               

Plasma (ffiseg)

Am ystyron a defnyddau eraill y gair, gweler plasma. Yn nhermau y defnydd or gair mewn ffiseg a cemeg, nwy ïoneiddiedig gyda chyfradd neilltuol o electronau rhydd ynddo, yn hytrach nau bod yn rhwym wrth atom neu moleciwl, yw plasma. Mae gallu y siarsau positif a negyddol, mewn canlyniad, i symud o gwmpas yn gymharol annibynnol oddi ar ei gilydd yn galluogir plasma i fod yn drydanol ddargludol fel ei fod yn ymateb yn gryf i feysydd electromagnetig. Mae gan blasma felly briodoleddau gwahanol iawn i eiddo soletau, hylifau ney nwyon ac felly fei ystyrir yn gyflwr arbennig o fater. Fel rheol ma ...

                                               

Solid

Un or pedwar prif gyflwr mater yw solid neu solet. Y prif wahaniaeth rhwng solid ar cyflyrau eraill o fater yw bod solid yn gallu cynnal grymed croeswasgiad. Gall solidau, hylifau a nwyau gynnal grymoedd cywasgiad ac felly mae tonnau sain yn teithio trwyddyn nhw i gyd, ond dim ond solidau sydd â modwlws croeswasgiad sylweddol. Mae solid yn trawsnewid i hylif ar y tymheredd ymdoddi.

                                               

Uned Dalton

Uned safonol màs atomig. Fei defnyddid i ddisgrifio màs ar raddfar atom ar moleciwl. Diffinnir un Da fel 1/12 o fas atom carbon-12 niwtral, heb ei rwymo, ar ei lefel egni isaf. Mae ganddo werth 1.660539040×10 −27 kg. Fei henwir ar ôl John Dalton 1766-1844 cemegydd o Loegr.

                                     

ⓘ Mater

  • Unrhyw beth gyda màs sy n llenwi gofod yw mater Yn ôl y dosbarthiad clasurol, ceir tri chyflwr mater solet, hylif a nwy. Ystyrir plasma yn gyflwr arbennig
  • traddodiadol yr Eglwys Gatholig Rufeinig ar gyfer y Pasg yw r Stabat Mater Dolorosa, neu r Stabat Mater Mae ei awduraeth yn ansicr, ond cred rhai ysgolheigion mai r
  • Ymadrodd Lladin yw Alma mater am brifysgol neu goleg. Tarddiad y gair yw dau air Lladin: alma llawn maeth caredig a mater mam hy y fam a roddodd
  • enwedig mewn cyd - destun barddoniaeth Hen Ffrangeg ac Eingl - Normaneg, yw Mater Prydain. Dyma enw cyfleus i ddisgrifio r traddodiad llenyddol am y Brenin
  • Mater rhyngseryddol yw r deunydd, nwy Hydrogen a llwch yn bennaf, sydd i w cael yn y gofod rhwng sêr ein galaeth ni y Llwybr Llaethog ac sy n neilltuol
  • Cangen o ffiseg yw ffiseg mater cyddwysedig sy n ymwneud â chasgliadau enfawr o ronynnau fel crisialau neu electronau mewn metelau. Yn fras, gellir ei
  • Defnyddir y term cyflwr mater i ddisgrifio r ffurfiau gwahanol y mae mater yn eu cymryd. Gwelir pedwar ffurf gyffredin mewn bywyd bob dydd, sef ffurfiau
  • Mae mater gronynnol yn gymysgedd cymhleth o solidau a hylifau, gan gynnwys carbon, cemegau organig cymhleth, sylffadau, nitradau, llwch mwynol, a dŵr
  • Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America yw María de Mater O Neill 1960 Treuliodd y rhan fwyaf o i hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau
  • ffiseg arall. Prif erthygl: Hanes ffiseg Ffiseg yw r wyddoniaeth o mater ymddygiad y mater a mudiant. Dyma un o r disgyblaethau gwyddonol hynaf. Yr hen Roegwr
  • Rhinwedd o wrthrych ffisegol yw màs, ac mae n fesuriad o swm mater ac ynni r gwrthrych. Yn wahanol i bwysau, mae màs gwrthrych gorffwysol yn aros yn gyson
                                               

María de Mater ONeill

Arlunydd benywaidd o Unol Daleithiau America yw María de Mater ONeill. Treuliodd y rhan fwyaf oi hoes yn gweithio fel arlunydd yn Unol Daleithiau America.