Back

ⓘ Peryglon naturiol - Trychineb naturiol, Dillad, Llafur, Erthyliad, Asbestos, Dadbalmantu, Eirlithriad, Osôn, Falporad, Sahara, Gwenwyn, Mesothelioma, Daeargryn ..




                                               

Trychineb naturiol

Mae trychineb naturiol yn digwydd o ganlyniad i broses amgylcheddol ee tirlithriad, llifogydd, echdoriadau folcanig neu tsunami. Gall trychinebau fel hyn olygu marwolaeth neu ddifrod mawr i eiddo, a hyd yn oed i economi gwlad. I ddigwyddiad naturiol gael ei alwn drychineb naturiol maen rhaid iddo gael effaith ar bobl, eiddo neu economi ar raddfa fawr. Maer trychinebau naturiol mwyaf, fellyn, digwydd mewn ardal o boblogaeth dwys, gydag effeith pellgyrhaeddol, parhaol ac enbyd ee Daeargyrn San Francisco yn 1906.

                                               

Dillad

Deunydd naturiol neu artiffisial a wisgir gan bobl yw dillad i gadwr corff yn gynnes neu i amddiffyn neu addurnor corff. Cânt eu gwisgo hefyd er mwyn bod yn gyffyrddus neu i adlewyrchu gwerthoedd gymdeithasol neu grefyddol. Gall dillad amddiffyn y corff dynol rhag peryglon yn yr amgylchedd, e.e. tywydd eithafol, pryfed, cemegion, deunydd garw fel carreg, arfau a pheryglon eraill. Gyda dillad y maer corff dynol yn llai agored i niwed ac mae pobl yn medru addasu i sawl amgylchedd. Mae pobl wedi bod yn ddyfeisgar iawn dros y canrifoedd yn cynllunio dillad i gwrdd ag anghenion bywyd dan bob ma ...

                                               

Llafur

Ystyr gyffredinol y gair llafur yw gwaith, yn enwedig gwaith corfforol syn treulio egnir un syn ei gyflawni. Ym maes economeg, mae llafur yn disgrifior hyn a wneir gan y gweithlu ar gyfer y cyflogwyr. Gall gyfeirio at unrhyw wasanaeth o werth a wneir gan unigolyn wrth gynhyrchu cyfoeth, ac eithrior gweithgareddau syn cronni ac yn darparu cyfalaf neu syn derbyn y peryglon sydd ynglwm wrth fentrau busnes. Maen crybwyll yr holl waith a wneir gan weithwyr cyflogedig, boed yn fedrus neun ddi-grefft, sydd yn llenwir oriau gwaith, ac fellyn cymryd cyfran sylweddol o oes yr unigolyn i ennill ei dâ ...

                                               

Erthyliad

Mae erthyliad yn dod â beichiogrwydd i ben drwy gael gwared ag embryo neu ffetws or groth, gan achosi, neu o achos ei farwolaeth. Gall erthyliad ddigwydd yn naturiol o ganlyniad i gymhlethdodau yn y beichiogrwydd neu gall gael ei anwytho. Gan amlaf, maer term erthyliad yn cyfeirio at erthyliad beichiogrwydd dynol sydd wedii anwytho, tra cyfeirir at erthyliadau naturiol fel colli plentyn neu erthyliad naturiol. Mae gan erthyliad hanes hir iawn a thros y blynyddoedd defnyddiwyd amrywiaeth o dechnegau, gan gynnwys perlysiau, offer miniog, trawma corfforol a dulliau traddodiadol eraill. Mae me ...

                                               

Asbestos

Grŵp o chwech o fwynau naturiol yw asbestos. Maer chwech mwyn wedi eu gwneud o elfennau gwahanol ac yn amrywion sylweddol yn gemegol; fodd bynnag yr hyn syn eu cysylltu ywr ffaith eu bod wediu ffurfio o grisialau ffibrog mân iawn. Adnabyddir y mathau mwy cyffredin gwahanol o asbestos gan eu lliwiau: Crysotil - Asbestos gwyn Cricodolit - Asbestos glas Amosit - Asbestos brown

                                               

Dadbalmantu

Dadbalmantu weithiau hefyd Dadbafino yw’r broses o gael gwared ar arwynebau anhydraidd fel concrit, tarmac ac asffalt a rhoi deunyddiau fel pridd, graean a palmant athraidd yn eu lle syn caniatáu i ddŵr symud trwyddynt. Gellir plannu amrywiaeth eang o planhigion addas yn yr ardaloedd sydd wediu dadbafino er mwyn harddwch a hefyd cyflymu amsugno a chadw dŵr. Mae dadbalmentu hefyd yn fudiad i ddod â bywyd natur yn arbennig i gymunedau trefol.

                                               

Eirlithriad

Eirlithriad yw symudiad sydyn eira, yn aml yn gymysg ag aer a dŵr, i lawr ochr mynydd. Gallant fod yn un or peryglon mwyaf yn y mynyddoedd. Ceir perygl o eirlithriad pan mae eira yn gorwedd ar ochr mynydd sydd a goleddf rhwng 25 gradd a 60 gradd. Os ywr oleddf yn llai na 25 gradd, nid oes llawer o berygl y bydd yr eira yn symud, tra ar oleddf o fwy na 60 gradd nid ywr eira yn casglu. Ceir y perygl mwyaf ar oleddf o tua 38 gradd. Gall pobl yn cerdded ar yr eira ddechrau eirlithriad, a gall fod yn berygl mawr i ddringwyr a sgïwyr. Mewn ardaloedd lle mae sgïo yn boblogaidd, defnyddir nifer o ...

                                               

Osôn

Nwy sydd yn bresennol yn atmosffer y Ddaear, ac sydd wedi’i ffurfio o dri atom o ocsigen, ydy Osôn. Darganfuwyd y nwy osôn, a enwir ar ôl y gair Groegaidd am "arogl", yn 1839 gan C. F. Schönbein. Fodd bynnag, ni chafodd ei fodolaeth yn yr atmosffer ei gydnabod tan 1850, nac ychwaith yr haen osôn tan ddechrau’r 20g. Caiff osôn ei greu a’i ddinistrio’n gyson drwy adweithiau cemegol naturiol yn y stratosffer. Mae ocsigen yn dueddol o fodoli fel ocsigen moleciwlar O 2 yn yr atmosffer. Pan gaiff ymbelydredd uwchfioled sef ymbelydredd solar â thonfedd rhwng 2.4 a 3.2 × 10 −7 m ei amsugno gan yr ...

                                               

Falporad

Mae falporad a’i ffurfiau amgen asid falporig, sodiwm falporad a sodiwm difalproecs yn feddigyniaeth sydd yn cael ei ddefnyddio yn bennaf i drin epilepsi. Yng ngwledydd Prydain mae’n cael ei ddosbarthu gan gwmni Sanofi o dan yr enw Epilim a gan gwmni Desitin Pharma Ltd o dan yr enw Episenta. Mae fersiynau generig or moddion ar gael hefyd. Yng Ngwledydd Prydain mae’n gyffur sydd ar gael trwy bresgripsiwn meddygol yn unig.

                                               

Sahara

Yr anialwch neu ddiffeithiwch mwyaf yn y byd ywr Sahara. Maen cyfateb i faint yr Unol Daleithiau, yn ymestyn rhyw 5000 km ar draws gogledd Affrica or Môr Iwerydd yn y gorllewin ir Môr Coch yn y dwyrain. Does ond ychydig o fywyd yn y diffeithiwch ei hunan a cheir y rhan fwyaf or bywyd sydd ynddo yn yr ardal a elwir Sahel sef yr ardal sydd yn ymestyn ar draws y cyfandir ar ochr ddeheuol y Sahara a hefyd ar y rhimyn gogleddol. Fel y teithir fwy ir de fe wnar coed, y llwyni a bywyd yn gyffredinol amlhau. Nid tywod yn unig ywr Sahara. Mae rhannau enfawr yn cael ei orchuddio gan raean garw, gyda ...

                                               

Gwenwyn

Sylwedd cemegol yw gwenwyn syn achosi aflonyddwch i organebau, trwy niweidio iechyd neu ladd pan caiff ei lyncu, ei anadlu, neu ei amsugno. Tocsin yw gwenwyn naturiol, a tocsicant yw gwenwyn a greir gan fodau dynol. Defnyddir y term "gwenwyn" i ddisgrifio sylwedd syn achosi niwed mewn maint cymharol bychan, ond yn dechnegol maen amhosib i ddweud bod sylwedd yn gwbl wenwynig neun anwenwynig. Mae gan bob sylwedd lefelau gwahanol o wenwyndra, ac yn ôl rhai tocsicolegwyr mae pob sylwedd yn "wenwynig", yn dibynnu ar y dos. Oherwydd hyn, y diffiniad ymarferol o wenwyn yw sylwedd sydd yn peri per ...

                                               

Mesothelioma

Mae mesothelioma yn fath o ganser syn datblygu or haenen feinwe tenau syn cwmpasu llawer or organau mewnol. Yn eich brest, mae dwy haen denau o gelloedd sy’n leinio tu allan yr ysgyfaint a thu mewn y frest, o’r enw pliwra, neu bilen blewrol. Mae pob haen mor denau â chroen balŵn. Mae’r haen tu allanyn leinio tu mewn cawell yr asennau, ac mae’r haen tu mewn yn gorchuddio’r ysgyfaint. Mae’r lle rhwng y ddwy haen yn cael ei alw’n ofod plewrol ac fel arfer mae’n cynnwys ychydig bach o hylif. Mae’r hylif hwn yn iro’r ddau arwyneb ac yn gadael i’r ysgyfaint a wal y frest symud ac ehangu wrth i c ...

                                               

Daeargryn

Dirgryniad wyneb y ddaear yw daeargryn. Gelwir astudiaeth gwyddonol o ddaeargrynfeydd yn Seismoleg. Mesurir yr ynni straen a ryddheir gan ddaeargryn ar y Raddfa Richter. Mae daeargrynfeydd yn digwydd pob dydd, ond rhai gwan ywr mwyafrif ohonynt, nad ydynt yn achosi niwed mawr. Ond mae daeargrynfeydd mawrion yn achosi niwed erchyll gan ladd llawer o bobl. Achosir daeargrynfeydd yn bennaf oll gan symudiad platiau tectonig, lle mae dau blât mewn gwrthdrawiad neu yn symud i gyfeiriad dirgroes daeargryn tectoneg. Mae symudiad magma mewn llosgfynydd yn gallu achosi daeargryn hefyd. Weithiau, mae ...

                                               

Graddfa maint moment

Defnyddir Graddfa maint moment gan seismolegwyr i fesur maint daergrynfeydd yn nhermaur ynni syn cael ei ryddhau ohono. Caiff ei ddiffinio gan fformiwla lle maer foment seismig yn hafal i hyblygrwydd y Ddaear wedii luosi gyda swm y "llithro" a maint yr ardal a lithrodd. Datblygwyd y raddfa hon yn 1979 gan seismolegwyr o Caltech: Thomas C. Hanks a Hiroo Kanamori i ddisodlir hen Raddfa Richter. Y raddfa maint moment ywr raddfa a ddefnyddir, bellach, drwyr byd i fesur daeargrynfeydd o faint canolig neu uwch.

                                               

Tsunami

Gofal! Erthygl am ffenomenon daearyddol, morol yw hon; am y band cerdd, gweler Sŵnami. Ton neu nifer o donnau anferthol yw tsunami neu swnami. Fel arfer, mae tsunami yn cael ei chreu yn dilyn symudiadau sydyn e.e. daeargryn, ffrwydriad llosgfynydd ar waelod y môr, ffrwydriad bom atomig, neu wedi i awyrfaen ddisgyn ir môr. Maen bosib mai un or tsunamis mwyaf creulon a fu erioed, o fewn cof bodau dynol, oedd hwnnw daeargryn a tsunami Sendai 2011 a laddodd tua 230.000 o bobl mewn 14 o wledydd oedd au harfordir ar Gefnfor India. Mae ynni Tsunami yn gyson ac yn penderfynu uchder a chyflymder y ...

                                     

ⓘ Peryglon naturiol

  • ddigwyddiad naturiol gael ei alw n drychineb naturiol mae n rhaid iddo gael effaith ar bobl, eiddo neu economi ar raddfa fawr. Mae r trychinebau naturiol mwyaf
  • gwerthoedd gymdeithasol neu grefyddol. Gall dillad amddiffyn y corff dynol rhag peryglon yn yr amgylchedd, e.e. tywydd eithafol heulwen cryf, poethder neu oerni
  • eithrio r gweithgareddau sy n cronni ac yn darparu cyfalaf neu sy n derbyn y peryglon sydd ynglwm wrth fentrau busnes. Mae n crybwyll yr holl waith a wneir gan
  • leihau r nifer o ffetysau mewn beichiogrwydd aml - ffetws, er mwyn lleihau r peryglon iechyd. Dywedir fod erthyliad yn ddewisol pan wneir y driniaeth ar gais
  • mae asbestos brown a glas yn fwy peryglus nag asebstos gwyn. Oherwydd y peryglon hyn, mae defnyddio asbestos yn y D.U. wedi i wahardd yn gyfan gwbl ers
  • hamsugno fewn i r ddaear. Maent yn nodi peryglon adeiladu ar gorlifdiroedd heb bod lle naturiol i ddŵr suddo yn naturiol i r ddaear yn enwedig wedi cyfnod glawiog
  • aml yn gymysg ag aer a dŵr, i lawr ochr mynydd. Gallant fod yn un o r peryglon mwyaf yn y mynyddoedd. Ceir perygl o eirlithriad pan mae eira yn gorwedd
  • 20g. Caiff osôn ei greu a i ddinistrio n gyson drwy adweithiau cemegol naturiol yn y stratosffer. Mae ocsigen yn dueddol o fodoli fel ocsigen moleciwlar
  • tebygol o gael symptomau awtistig ac i gael anawsterau dysgu. O herwydd y peryglon awgrymir dylai merched o oedran cenhedlu defnyddio offer atal cenhedlu
  • Gorllewinol, ond ni cheir tystiolaeth bendant o hynny heddiw. Ymddengys fod peryglon y fordaith ac ansicrwydd y farchnad yng ngorllewin Affrica wedi cyfyngu
  • ladd pan caiff ei lyncu, ei anadlu, neu ei amsugno. Tocsin yw gwenwyn naturiol a tocsicant yw gwenwyn a greir gan fodau dynol. Defnyddir y term gwenwyn
  • na phobl ifanc o fod wedi anadlu asbestos cyn i bawb ddod i wybod am y peryglon Dim ond degawdau ar ôl dod i gysylltiad efo asbestos mae symptomau mesothelioma